U-vrednost i izolacija

Kako radi proračun

Izaberite element (spoljašnji zid, ravan krov ili plafon prema negrejanom prostoru), zatim od unutra prema spolja unesite slojeve sa debljinom i λ ili poznatim otporom R. Nove slojeve označite kao „novi”. Kalkulator računa R svakog sloja, ukupni R i U pre i posle zahvata, crta presek sa temperaturnim profilom, upoređuje do tri varijante izolacije, računa debljinu za vaš ciljni U, toplotni fluks za zadate temperature i proverava tačku rose na unutrašnjoj površini.

Formula i pretpostavke

R sloja = d (m) ÷ λ. Ukupni R_T = Rsi + ΣR + Rse; U = 1 ÷ R_T. Rsi = 0,13 (zid), 0,10 (fluks naviše), 0,17 (fluks naniže); Rse = 0,04 prema spoljašnjem vazduhu, a prema negrejanom prostoru jednak Rsi. Vazdušni sloj ima tabelarni otpor (npr. 0,18 m²·K/W za 25 mm u zidu). Potrebna debljina = (1 ÷ U cilj − R ostalih slojeva i površina) × λ. Toplotni fluks q = U × ΔT (W/m²), Φ = q × A (W).

Primer proračuna

Zid: gipsani malter 15 mm, blok od opeke 250 mm (λ 0,30), krečno-cementni malter 20 mm → R_T = 1,06 m²·K/W, U ≈ 0,94. Uz lepak, EPS 100 mm (λD 0,038) i završni malter R_T = 3,70, U ≈ 0,27 W/(m²·K). Pri 20 °C unutra i −5 °C spolja kroz 100 m² zida prolazi oko 2360 W pre i 675 W posle.

Dodatni primeri proračuna

• Plafon prema negrejanom tavanu: gipsani malter 10 mm, AB ploča 160 mm i kamena vuna 200 mm (λD 0,036) daju R_T = 5,85 m²·K/W i U ≈ 0,17. Uz 20 °C ispod i 5 °C na tavanu toplotni fluks je 2,6 W/m², odnosno 128 W kroz 50 m².
• Isti zid od opekarskog bloka s ciljem U = 0,25: R bez EPS-a je 1,07 m²·K/W, potrebno je još 2,93 m²·K/W, odnosno 2,93 × 0,038 = 111 mm EPS-a. Uz dostupne debljine 100, 120 i 140 mm predlog je 120 mm (U ≈ 0,24).

EPS (λD 0,038) na zidu od bloka od opeke 25 cm sa malterima (R bez EPS-a 1,07)

Šta utiče na stvarnu potrošnju

• Stvarna λ proizvoda (deklaracija o performansama) i razlika između deklarisane λD i proračunske λ.
• Toplotni mostovi, tiplovi i nehomogeni slojevi koje ravan presek ne obuhvata.
• Vlaga u materijalu, kvaliteta izvedbe i vazduhonepropusnost.

Česte greške

• Za blokove unesena λ same keramike umesto proračunske λ ziđa ili R proizvođača.
• Vazdušni sloj unesen kao čvrsti materijal s λ vazduha umesto tabličnog otpora.
• Postotak manjeg prolaza toplote kroz zid shvaćen kao ušteda na računu za grejanje.

Česta pitanja

Koja je razlika između λD i proračunske λ?

λD je deklarirana vrednost proizvoda iz laboratorijskih uslova. Proračunska λ uzima u obzir uslove ugradnje (vlaga, temperatura, starenje). Kalkulator ih ne izjednačava potajno: uz λD prikazuje napomenu, a razliku možete zadati faktorom pretvorbe.

Kako kalkulator računa vazdušni sloj?

Neventilirani sloj dobiva tablični otpor prema debljini i smeru toka (do 300 mm). Kod dobro ventiliranog sloja on i slojevi spolja od njega se ne računaju, a spolja se uzima mirni vazduh. Slabo ventilirani sloj interpolira se između ta dva slučaja.

Koliki U daje 10 cm EPS-a na zidu od bloka od opeke 25 cm?

Sa unutrašnjim i spoljašnjim malterom, lepkom i završnim slojem oko 0,27 W/(m²·K): R_T = 1,07 + 0,10 ÷ 0,038 = 3,70 m²·K/W. Za U 0,25 teorijski treba 111 mm, pa iz kataloga 120 mm.

Je li smanjenje prolaza toplote jednako uštedi na računu?

Ne. Procenat važi samo za taj element. Račun za grejanje zavisi od cele zgrade, prozora, ventilacije, klime i sistema grejanja, pa kalkulator ne prikazuje godišnju uštedu.

Povezani kalkulatori

• Fasada (ETICS)
• Tiplovi
• Kalkulator malterisanja
• Pretvaranje toplotne provodljivosti (λ)
• Toplotni otpor R i U-vrednost

Saveti

• Izolacija tavanice prema tavanu: koliko cm vune