Dawne i regionalne miary w jednostkach metrycznych
Krótka odpowiedź: 1 sążeń wiedeński = 1,89648384 m = 6 stóp = 72 cale; 1 łokieć wiedeński ≈ 0,7792 m; 1 wiadro (Eimer) = 40 kwart (Maß) = 56,589 L; 1 funt wiedeński = 0,56006 kg, a 1 cetnar = 100 funtów = 56,006 kg.
Przelicz sążeń wiedeński, łokieć, cal, wiadro, kwartę (Maß), funt, okę i inne dawne miary austro-węgierskie, dalmatyńskie, osmańskie i rosyjskie na metry, litry i kilogramy.
Długość – dawne i regionalne jednostki
| Jednostka | Region / system | Wartość w jednostkach SI |
|---|---|---|
| Viennese klafter (fathom) (Wiener Klafter) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | 1,896484 m |
| Viennese foot (Wiener Fuß, Schuh) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | 0,3160806 m |
| Viennese inch (Wiener Zoll) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | 0,02634005 m |
| Viennese line (Wiener Linie) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | 0,002195004 m |
| Viennese rod (Wiener Rute) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | 3,160806 m |
| Austrian post mile (österreichische Postmeile) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | 7 585,935 m |
| Viennese ell (Wiener Elle) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | ≈ 0,7792 m |
| Croatian mile (hrvatska milja) | Chorwackie i slawońskie | ≈ 2 226 m |
| Venetian ell (wool) – mletački lakat (za vunu), lakat | Dalmatyńsko-weneckie | ≈ 0,68453 m |
| Venetian ell (silk) – mletački lakat (za svilu) | Dalmatyńsko-weneckie | ≈ 0,6399 m |
| Venetian foot (mletačka stopa) | Dalmatyńsko-weneckie | ≈ 0,34764 m |
| Venetian pace (5 feet) – mletački pas (korak) od 5 stopa | Dalmatyńsko-weneckie | ≈ 1,73823 m |
| wiorsta | Rosyjskie | 1 066,8 m |
| sazhen (сажень) | Rosyjskie | 2,1336 m |
| oblique sazhen (косая сажень) | Rosyjskie | ≈ 2,4892 m |
| arshin (аршин) | Rosyjskie | 0,7112 m |
| vershok (вершок) | Rosyjskie | 0,04445 m |
| pyad (span) (пядь) | Rosyjskie | 0,1778 m |
| arşın (market ell) (çarşı arşını) | Osmańskie (tureckie) | ≈ 0,68 m |
| architect's arşın (mimar arşını, zira) | Osmańskie (tureckie) | ≈ 0,757738 m |
| Ottoman endaze | Osmańskie (tureckie) | ≈ 0,65 m |
| Ottoman inch (parmak) | Osmańskie (tureckie) | ≈ 0,03157 m |
| Ottoman foot (ayak, kadem) | Osmańskie (tureckie) | ≈ 0,37887 m |
| farsakh (fersah) | Osmańskie (tureckie) | ≈ 5 685 m |
| łokieć (staropolski, warszawski) | Staropolskie | ≈ 0,5955 m |
| stopa (staropolska) | Staropolskie | ≈ 0,29775 m |
| sążeń (staropolski) | Staropolskie | ≈ 1,7865 m |
| mila (staropolska) | Staropolskie | ≈ 7 144 m |
| Prague ell (pražský loket) | Czeskie | ≈ 0,593 m |
| Prague (Bohemian) foot – stopa, střevíc (pražský) | Czeskie | ≈ 0,2965 m |
| Bohemian fathom (sáh) – český (pražský) sáh | Czeskie | ≈ 1,778 m |
| Rhineland foot (rheinländischer / preußischer Fuß) | Niemieckie (pruskie, Związek Celny) | ≈ 0,3138536 m |
| Prussian mile (preußische Landmeile) | Niemieckie (pruskie, Związek Celny) | ≈ 7 532 m |
| Paris foot (pied du roi) | Francuskie (paryskie) | 0,3248394 m |
| toise | Francuskie (paryskie) | 1,949036 m |
Powierzchnia – dawne i regionalne jednostki
| Jednostka | Region / system | Wartość w jednostkach SI |
|---|---|---|
| square klafter (čhv) (Quadratklafter) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | 3,596651 m² |
| morga (Galicja: mórg) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | 5 754,642 m² |
| Viennese square foot (Quadratfuß) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | 0,09990697 m² |
| Austrian square mile (österr. Quadratmeile) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | ≈ 57 546 420 m² |
| Hungarian yoke (kishold) (magyar hold, kishold) | Węgierskie (bratysławskie) | 4 315,981 m² |
| ral (= cadastral yoke) – ral (rali) | Chorwackie i slawońskie | ≈ 5 754,642 m² |
| motika (200 square klafters) – motika (200 čhv) | Chorwackie i slawońskie | ≈ 719,3302 m² |
| lanac (2000 square klafters) – lanac (2000 čhv) | Chorwackie i slawońskie | ≈ 7 193,302 m² |
| dziesięcina | Rosyjskie | 10 925,4 m² |
| economic desyatina (хозяйственная десятина) | Rosyjskie | ≈ 14 567,2 m² |
| square sazhen (квадратная сажень) | Rosyjskie | 4,552249 m² |
| dunam (metric, 1000 m²) – dönüm (yeni dönüm) | Osmańskie (tureckie) | 1 000 m² |
| Ottoman dunam (eski dönüm) | Osmańskie (tureckie) | ≈ 919,3 m² |
| morga (staropolska) | Staropolskie | ≈ 5 985 m² |
| Bohemian korec (land area) – korec, strych (plošný) | Czeskie | ≈ 2 878 m² |
| morga pruska | Niemieckie (pruskie, Związek Celny) | ≈ 2 553,22 m² |
| metric morgen – Morgen (= ¼ ha, Viertelhektar) | Niemieckie (pruskie, Związek Celny) | ≈ 2 500 m² |
| Württemberg morgen (württembergischer Morgen) | Niemieckie (pruskie, Związek Celny) | ≈ 3 152 m² |
| Baden morgen (badischer Morgen) | Niemieckie (pruskie, Związek Celny) | ≈ 3 600 m² |
| Bavarian tagwerk – Tagwerk (bayerisch) | Niemieckie (pruskie, Związek Celny) | ≈ 3 407 m² |
| Rhineland morgen (Rheinländischer Morgen) | Niemieckie (pruskie, Związek Celny) | ≈ 3 176 m² |
Objętość – dawne i regionalne jednostki
| Jednostka | Region / system | Wartość w jednostkach SI |
|---|---|---|
| Viennese cubic klafter (Kubikklafter) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | 6,82099 m³ |
| klafter of firewood (stacked) – Klafter (Brennholz) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | ≈ 3,410495 m³ |
| Viennese cubic foot (Kubikfuß) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | 0,03157866 m³ |
| Viennese cubic inch (Kubikzoll) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | 0,00001827469 m³ |
| Viennese eimer (vedro) – (Wiener / niederösterr.) Eimer | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | 0,056589 m³ |
| Viennese Maß (bokal) – (Wiener) Maß | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | 0,001414725 m³ |
| Viennese half Maß (polić) (Halbe) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | ≈ 0,0007073625 m³ |
| Viennese seidel (¼ Maß) (Seidel, Seitel) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | ≈ 0,0003536813 m³ |
| Viennese pfiff (⅛ Maß) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | ≈ 0,0001768406 m³ |
| Viennese metzen – (Wiener) Metzen | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | 0,0614868 m³ |
| Viennese muth (Muth, Mut) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | ≈ 1,844605 m³ |
| Viennese massel (Massel, Mühlmaßel) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | ≈ 0,003842926 m³ |
| Pressburg eimer (Hungarian akó) – magyar (pozsonyi) akó | Węgierskie (bratysławskie) | 0,0543 m³ |
| Hungarian icce (holba) – (magyar) icce, itce | Węgierskie (bratysławskie) | 0,0008484 m³ |
| Hungarian (Pressburg) pint – (magyar) pint | Węgierskie (bratysławskie) | ≈ 0,0016968 m³ |
| Hungarian meszely (half icce) | Węgierskie (bratysławskie) | ≈ 0,0004242 m³ |
| Pressburg metzen (vagan) (pozsonyi mérő) | Węgierskie (bratysławskie) | 0,06253 m³ |
| Venetian barrel (barila) (barila, barilo) | Dalmatyńsko-weneckie | ≈ 0,064384 m³ |
| Venetian secchio (sić) (sić, sećij) | Dalmatyńsko-weneckie | ≈ 0,0107313 m³ |
| quartuccio (Zadar) (kvartuč) | Dalmatyńsko-weneckie | ≈ 0,0007154 m³ |
| Dalmatian boccale (Obrovac) – bokal (Obrovac) | Dalmatyńsko-weneckie | ≈ 0,0014308 m³ |
| Venetian bozza (boća) – boća (mletačka) | Dalmatyńsko-weneckie | ≈ 0,002682746 m³ |
| Venetian mastello – mastel (mletački) | Dalmatyńsko-weneckie | ≈ 0,075117 m³ |
| Venetian bigonzo – bigonac (mletački) | Dalmatyńsko-weneckie | ≈ 0,150234 m³ |
| Venetian amphora – anfora (mletačka) | Dalmatyńsko-weneckie | ≈ 0,600936 m³ |
| Venetian botte (cask) – bota, bačva (mletačka) | Dalmatyńsko-weneckie | ≈ 0,75117 m³ |
| Venetian staio (star) – star, stari (mletački) | Dalmatyńsko-weneckie | ≈ 0,08302 m³ |
| vedro (ведро) | Rosyjskie | 0,01229941 m³ |
| shtof (штоф) | Rosyjskie | ≈ 0,001229941 m³ |
| charka (чарка) | Rosyjskie | ≈ 0,000123 m³ |
| Russian bottle (butylka) – бутылка (водочная) | Rosyjskie | ≈ 0,000615 m³ |
| Russian barrel (bochka) (бочка) | Rosyjskie | ≈ 0,49198 m³ |
| chetvert (четверть) | Rosyjskie | ≈ 0,20991 m³ |
| chetverik (четверик) | Rosyjskie | ≈ 0,026239 m³ |
| Russian garnets (гарнец) | Rosyjskie | ≈ 0,003279842 m³ |
| Ottoman kile (Istanbul) – kile (İstanbul kilesi) | Osmańskie (tureckie) | ≈ 0,037 m³ |
| Ottoman şinik | Osmańskie (tureckie) | ≈ 0,00925 m³ |
| garniec | Staropolskie | ≈ 0,0037689 m³ |
| kwarta | Staropolskie | ≈ 0,0009422 m³ |
| korzec | Staropolskie | ≈ 0,1206 m³ |
| beczka | Staropolskie | ≈ 0,27136 m³ |
| Bohemian korec (strich) (korec, strych) | Czeskie | ≈ 0,093592 m³ |
Masa – dawne i regionalne jednostki
| Jednostka | Region / system | Wartość w jednostkach SI |
|---|---|---|
| Viennese pound (Wiener Pfund) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | 0,56006 kg |
| Viennese loth (Wiener Lot) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | 0,01750188 kg |
| Viennese quentchen (Quentchen, Quintel) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | ≈ 0,004375469 kg |
| Viennese ounce (apothecary) (Wiener Unze) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | ≈ 0,03500375 kg |
| Viennese mark (Wiener Mark) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | ≈ 0,28067 kg |
| Viennese apothecary pound (Apothekerpfund) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | ≈ 0,42004 kg |
| Viennese hundredweight (Zentner) (Wiener Zentner) | Wiedeńskie (austro-węgierskie) | 56,006 kg |
| Venetian heavy pound – mletačka libra (teška) | Dalmatyńsko-weneckie | ≈ 0,477 kg |
| Venetian light pound – mletačka libra (laka) | Dalmatyńsko-weneckie | ≈ 0,301 kg |
| pud | Rosyjskie | 16,3807 kg |
| Russian pound (фунт) | Rosyjskie | 0,4095172 kg |
| zolotnik (золотник) | Rosyjskie | ≈ 0,0042658 kg |
| Russian lot (лот) | Rosyjskie | ≈ 0,0127974 kg |
| dolya (доля) | Rosyjskie | ≈ 0,000044435 kg |
| berkovets (берковец) | Rosyjskie | ≈ 163,807 kg |
| oka (okka) – okka (eski/kara okka) | Osmańskie (tureckie) | 1,2829 kg |
| Ottoman dram (dirham) (dirhem) | Osmańskie (tureckie) | ≈ 0,0032072 kg |
| Ottoman kantar | Osmańskie (tureckie) | ≈ 56,449 kg |
| Ottoman çeki | Osmańskie (tureckie) | ≈ 225,789 kg |
| Ottoman batman | Osmańskie (tureckie) | ≈ 7,697 kg |
| funt (warszawski, staropolski) | Staropolskie | ≈ 0,4052 kg |
| łut | Staropolskie | ≈ 0,0127 kg |
| kamień | Staropolskie | ≈ 12,976 kg |
| cetnar (warszawski) | Staropolskie | ≈ 64,8 kg |
| funt celny | Niemieckie (pruskie, Związek Celny) | 0,5 kg |
| cetnar (celny) | Niemieckie (pruskie, Związek Celny) | 50 kg |
| customs loth (Zolllot) | Niemieckie (pruskie, Związek Celny) | ≈ 0,016666 kg |
≈ Wartość różniła się w zależności od regionu i okresu; podano wartość zwyczajową dla wskazanego regionu lub wariantu.
Źródła
Wartości dawnych jednostek w jednostkach SI pochodzą z następujących źródeł:
- dewiki.de › Katastraljoch
- en.wikipedia.org › Hvat
- erdeszetilapok.oszk.hu › 00573 186-192.pdf
- hrcak.srce.hr › 392114
- hrcak.srce.hr › 124482
- hrcak.srce.hr › 138825
- dzm.gov.hr › RazvojMjeriteljstvaNaTluHrvatske.pdf
- en.wikipedia.org › Historical Russian units of measurement
- en.wikipedia.org › Obsolete Serbian units of measurement
- en.wikipedia.org › Ottoman units of measurement
- hrcak.srce.hr › 124504
- en.wikipedia.org › Polish units of measurement
- en.wikipedia.org › Czech units of measurement
- en.wikipedia.org › German units of measurement
- en.wikipedia.org › Traditional French units of measurement
- hrcak.srce.hr › 420468
- mek.oszk.hu › 0002-268.html
- ksh.hu › teruletatszamitasi segedlet.pdf
- mek.oszk.hu › 2-1344.html
- geodetski-vestnik.com › gv49-1 138-142.pdf
- en.wikipedia.org › Morgen
- en.wikipedia.org › Hungarian units of measurement
- hrcak.srce.hr › 124491
- en.wikipedia.org › Dunam
- godisnjak.anubih.ba › 316
- austria-forum.org › Wiener Eimer
- hrcak.srce.hr › 187368
- hrcak.srce.hr › 391878
- dlib.si › PDF
- wiktionary.com › akov
- austria-forum.org › Metzen (Hohlmaß)
- hrcak.srce.hr › 38036
- mnl.gov.hu › 14949
- hrcak.srce.hr › 18680
- geschichtewiki.wien.gv.at › Gewichte
- hrcak.srce.hr › 349821
- en.wikipedia.org › Italian units of measurement
- en.wikipedia.org › Pood
- en.wikipedia.org › Oka (mass)
- hrcak.srce.hr › 124503
- zpe.gov.pl › De8CNdmTi
- en.wikipedia.org › Zentner
Jak działa obliczenie
W menu „Rodzaj miary” wybierz długość, powierzchnię, objętość lub masę, wpisz liczbę i wybierz dawną jednostkę z listy „Z jednostki” w grupie tradycyjnej lub „Inne regiony” (najszybciej wyszukując nazwę). Jednostki są pogrupowane według systemów: wiedeńskie (austro-węgierskie), węgierskie, chorwackie i slawońskie, dalmatyńsko-weneckie, rosyjskie, osmańskie, staropolskie, czeskie, niemieckie i francuskie. Tabela pokazuje wynik w jednostkach metrycznych i najczęściej używanych; przełącznik „Pokaż wszystkie” odsłania pozostałe dawne jednostki. Pod przelicznikiem znajdują się tabele wszystkich dawnych jednostek z wartościami SI i źródłami.
Wzór i założenia
Każda dawna jednostka jest zapisana jako wartość w jednostce SI (m, m², m³ lub kg), a przeliczenie mnoży i dzieli przez te wartości. Jednostki austriackie wynikają dokładnie z sążnia wiedeńskiego (1,89648384 m, ustawa z 1871 r.): stopa = sążeń ÷ 6, cal = sążeń ÷ 72, sążeń kwadratowy = sążeń², sążeń sześcienny = sążeń³. Wiadro = 40 kwart po 1,414725 L, cetnar = 100 funtów po 0,56006 kg. Jednostki, których wartość różniła się w zależności od regionu, oznaczono znakiem ≈.
Dodatkowe przykłady obliczeń
- Mur o długości 3 sążni: 3 × 1,89648 m = 5,69 m.
- Deska o długości 18 cali wiedeńskich: 18 × 2,634 cm = 47,4 cm.
- Beczka na 10 wiader: 10 × 56,589 L = 565,9 L.
- Worek o wadze 2 cetnarów: 2 × 56,006 kg = 112 kg.
- Ładunek 5 ok: 5 × 1,2829 kg = 6,41 kg.
Najczęstsze dawne miary w jednostkach metrycznych
| Jednostka | Wartość | Zależność |
|---|---|---|
| 1 sążeń wiedeński | 1,89648 m | 6 stóp = 72 cale |
| 1 stopa wiedeńska | 0,31608 m | 12 cali |
| 1 cal wiedeński | 2,634 cm | 12 linii |
| 1 łokieć wiedeński | ≈ 0,7792 m | ≈ 2,47 stopy |
| 1 sążeń kwadratowy (čhv) | 3,5966 m² | 36 stóp kwadratowych |
| 1 morga katastralna (Joch) | 5 754,64 m² | 1 600 čhv |
| 1 wiadro wiedeńskie | 56,589 L | 40 kwart |
| 1 kwarta (Maß, bokal) | 1,4147 L | 2 półkwarty |
| 1 funt wiedeński | 0,56006 kg | 32 łuty |
| 1 cetnar wiedeński | 56,006 kg | 100 funtów |
| 1 oka | 1,2829 kg | 400 drachm |
| 1 wiorsta rosyjska | 1 066,8 m | 500 sążni rosyjskich |
| 1 pud | 16,3807 kg | 40 funtów rosyjskich |
Częste błędy
- Mylenie cala wiedeńskiego (2,634 cm) z calem angielskim (2,54 cm) – dziś „cal” prawie zawsze oznacza cal angielski.
- Mylenie sążnia wiedeńskiego (1,896 m) z angielskim fathomem (1,8288 m) lub sążniem rosyjskim (2,1336 m).
- Traktowanie jednego łokcia weneckiego jako jedynej poprawnej wartości – łokieć do wełny (68,45 cm) i łokieć do jedwabiu (63,99 cm) były różnymi miarami.
- Przeliczanie starego dokumentu bez sprawdzenia okresu i regionu: to samo słowo (wiadro, „star”, „motika”) oznaczało różne ilości.
Najczęstsze pytania
Ile metrów ma sążeń wiedeński?
Sążeń wiedeński ma dokładnie 1,89648384 m (austriacka ustawa z 1871 r.) i dzieli się na 6 stóp lub 72 cale. Stopa ma 31,61 cm, a cal 2,634 cm.
Ile litrów mieści wiadro (Eimer)?
Wiadro wiedeńskie mieści 40 kwart = 56,589 L, a jedna kwarta (Maß) to 1,4147 L. Wiadro węgierskie (bratysławskie) mieści 54,3 L, a rosyjskie wiadro około 12,3 L.
Ile kilogramów ważył dawny funt?
Funt wiedeński to 0,56006 kg, a cetnar wiedeński = 100 funtów = 56,006 kg. Funt celny to 0,5 kg, a funt angielski 0,45359237 kg.
Ile wynosi łokieć?
Łokieć wiedeński ma około 77,92 cm, wenecki (do wełny) około 68,45 cm, a staropolski około 59,55 cm. Łokieć różnił się w zależności od kraju, więc sprawdź, skąd pochodzi dokument.
Dlaczego wartości dawnych miar się różnią?
Przed wprowadzeniem systemu metrycznego (w Chorwacji od 1876 r.) każdy kraj, a nawet miasto, miał własne wzorce. Dla takich jednostek przelicznik podaje wartość zwyczajową oznaczoną ≈ i wskazuje źródło.
Powiązane kalkulatory
Wydawca: Art-Visum d.o.o. · Treść sprawdzona:
Obliczenia wykorzystują typowe normy zużycia i karty techniczne producentów; wyniki są orientacyjne. Metodologia · Normy · O projekcie